Phồng rộp chân và trầy da khi chạy bộ: xử lý và phòng ngừa

Cleveland Clinic giải thích ma sát là nguyên nhân gốc, còn độ ẩm từ mồ hôi hay không khí làm tình trạng nặng hơn. Chạy bộ là một trong những hoạt động hay gây trầy da. Ở Việt Nam, độ ẩm cao quanh năm và những trận mưa bất chợt khiến giày, tất và quần áo ướt rất nhanh. Da ướt mềm hơn và dễ tổn thương hơn.

Bọng nước ở bàn chân thường đến từ giày mới chưa quen, giày chật hoặc rộng, tất cotton thấm ướt, hay đường may cọ vào ngón chân. Trầy da hay gặp ở đùi trong, bẹn, mông, nách, ngực và đầu ngực, những chỗ da cọ vào da hoặc vải cọ vào da.

1. Đừng tự chọc vỡ bọng nước. Đừng bóc lớp da trên bọng nước đã vỡ hay cạy mép.
2. Rửa nhẹ vùng da và thấm khô.
3. Che bằng băng mềm hoặc miếng dán có đệm. Dược sĩ có thể gợi ý miếng dán hydrocolloid giúp bảo vệ, giảm đau và lành nhanh hơn.
4. Nếu bọng nước đã vỡ, rửa tay trước khi chạm vào, để dịch chảy hết rồi mới che.
5. Tránh đôi giày đã gây bọng nước cho đến khi da lành.

NHS cho biết bọng nước thường tự lành trong khoảng một tuần. Bọng nước to và đau có thể được nhân viên y tế chích bằng kim vô trùng.

1. Tạm dừng hoạt động gây cọ xát cho đến khi da lành.
2. Thay quần áo khô, sạch ngay sau buổi chạy.
3. Rửa nhẹ bằng nước và xà phòng dịu, thấm khô, không chà.
4. Bôi gel lô hội rồi một lớp mỏng vaseline lên vùng trầy.
5. Giữ vùng da khô thoáng những ngày sau đó.

Theo Cleveland Clinic, trầy da nhẹ thường hết trong vài ngày. Tắm lần đầu sau buổi chạy có thể rát. Dùng nước mát và xả nhẹ qua vùng đó. Nam giới chạy dài thường bị trầy đầu ngực vì áo ướt cọ liên tục, có khi rớm máu thấm ra áo. Một miếng băng dán nhỏ hoặc một lớp vaseline dán trước khi chạy là đủ để tránh. Nữ giới hay bị trầy dưới đường viền áo ngực thể thao: chọn áo vừa, đường may phẳng, và bôi chống ma sát dọc đường viền.

Cleveland Clinic khuyên mặc quần áo và giày vừa người, chọn vải thấm hút thay vì cotton, để ý nhãn mác và đường may thô, dùng miếng đệm, băng dán thể thao hoặc sản phẩm chống ma sát trước khi vận động. Xem thêm tất và quần áo chạy bộ.

NHS khuyên đi tất thấm hút mồ hôi khi tập và thay tất thường xuyên nếu chân ra nhiều mồ hôi. Tất chạy bộ thường có vùng đệm ở gót và mũi, ít đường may ở ngón chân. Dưới đây là vài lựa chọn có bán tại Việt Nam, từ gói nhiều đôi giá thấp đến tất chuyên chạy.

• Thử giày vào buổi chiều, khi chân đã hơi nở, và đi đúng loại tất bạn dùng khi chạy.
• Chừa khoảng một đầu ngón tay cái giữa ngón dài nhất và mũi giày. Chạy dài chân nở ra, giày vừa khít dễ làm phồng ngón.
• Buộc dây đủ chặt để gót không trượt lên xuống, nhưng không chặt đến mức tê mu bàn chân.
• Làm quen giày mới bằng vài buổi ngắn, theo NHS. Đừng mang giày mới vào buổi chạy dài nhất tuần.
• Cắt móng chân thẳng, không quá ngắn, vài ngày trước buổi chạy dài. Móng dài cọ vào giày dễ bầm và phồng ngón.
• Chỗ da chai dày ở gót và ngón có thể làm bọng nước hình thành bên dưới. Giữ da mềm bằng kem dưỡng vào buổi tối.

• Chạy mưa: giày và tất ướt là nguyên nhân hay gặp nhất của bọng nước. Buổi chạy dài mùa mưa, mang theo một đôi tất khô nếu có thể.
• Về nhà, tháo giày, rút lót giày, nhét giấy báo để giày khô nhanh. Đừng đi lại đôi giày còn ướt hôm sau.
• Bôi chống ma sát trước buổi chạy dài, không đợi đến khi rát mới bôi.
• Thử thách dài như PHỤNG, 139 km trong 79 ngày, có nhiều buổi chạy liên tiếp: chăm da chân hằng ngày giúp bạn không phải nghỉ vì một bọng nước.

• Bọng nước nóng, có mủ xanh hoặc vàng, da xung quanh đỏ. Trên da sẫm màu, vùng đỏ có thể khó nhận ra.
• Bọng nước rất đau, hay tái phát, hoặc xuất hiện nhiều mà không rõ lý do.
• Vùng trầy không đỡ sau vài ngày, hoặc nặng hơn, nứt, chảy máu, đau nhiều.
• Bạn bị tiểu đường hoặc tuần hoàn kém ở chân: chăm sóc vết thương bàn chân cẩn thận hơn và đi khám sớm.

Bọng nước nhiễm trùng không nên bỏ qua vì có thể dẫn tới nhiễm trùng da hoặc máu, theo NHS. Đây là thông tin chung, không thay thế tư vấn y tế. Nếu đau kéo dài, đau tăng dần, sưng, hoặc bạn có bệnh nền, hãy đi khám.

• Có nên dùng kim chọc bọng nước? Không nên tự chọc. Bọng nước to và đau thì để nhân viên y tế xử lý.
• Chạy tiếp được khi có bọng nước không? Nếu bọng nhỏ và đã che kỹ, đi lại không đau, có thể chạy nhẹ. Đau thì nghỉ vài ngày.
• Phấn rôm có giúp không? Bột ngô hay phấn giúp giữ khô vùng da. Với buổi chạy dài trời nóng, vaseline thường bền hơn.
• Giày mới mua có chạy dài được ngay? Nên đi vài buổi ngắn trước để làm quen.

• NHS: Blisters
• Cleveland Clinic: Chafing