Lịch sử huy chương finisher: từ vòng ô liu đến huy chương chạy ảo
Cập nhật · 6 phút đọc
Tóm tắt: Huy chương finisher, tức huy chương trao cho mọi người hoàn thành cự ly, là một truyền thống khá mới. Ở Olympia cổ đại, chỉ người thắng nhận vòng lá ô liu. Olympic hiện đại năm 1896 trao huy chương bạc cho người nhất, và đến năm 1904 mới có huy chương vàng chính thức. Huy chương cho mọi người về đích phổ biến dần theo các giải marathon đại chúng từ thập niên 1970, rồi theo các giải chạy ảo từ năm 2020.
Các mốc chính trong một bảng
| Thời điểm | Phần thưởng | Ai được nhận |
|---|---|---|
| Olympia cổ đại | Vòng lá ô liu dại (kotinos) | Chỉ người thắng mỗi môn |
| Olympic Athens 1896 | Huy chương bạc, cành ô liu và bằng chứng nhận cho người nhất, huy chương đồng cho người nhì | Hai người đầu |
| Olympic St. Louis 1904 | Huy chương vàng được trao chính thức lần đầu | Những người đứng đầu theo thứ hạng |
| Thập niên 1970 đến 1980 | Một số giải marathon lớn ở Mỹ bắt đầu trao huy chương cho người hoàn thành | Mọi người về đích |
| Năm 2020 | Giải chạy ảo: tự chạy trong một khoảng thời gian, huy chương gửi qua bưu điện | Mọi người hoàn thành và gửi kết quả |
Olympia cổ đại: vinh quang không có kim loại
Ở đại hội Olympia cổ đại, phần thưởng là kotinos, vòng lá từ cây ô liu dại mọc cạnh đền thờ thần Zeus. Theo trang về Olympic cổ đại của Bộ Văn hóa Hy Lạp, mỗi môn chỉ có một người thắng nhận vòng lá, có lẽ vào ngày cuối của đại hội, trước đền thờ. Người thắng còn đi một vòng danh dự, đầu quấn dải băng đỏ, tay cầm cành cọ.
Không có giải nhì, giải ba. Phần thưởng thực chất đến sau, từ thành bang quê nhà của người thắng, nơi họ được hưởng đặc quyền và vinh danh. Vòng lá chỉ là biểu tượng, và đó là điểm chung với huy chương ngày nay: giá trị nằm ở điều nó chứng minh.
Olympic hiện đại: từ bạc đến vàng
Khi Olympic hiện đại bắt đầu ở Athens năm 1896, người nhất nhận huy chương bạc, cành ô liu và bằng chứng nhận, còn người nhì nhận huy chương bằng đồng. Theo tài liệu lưu trữ của Ủy ban Olympic và Paralympic Mỹ, huy chương vàng chỉ được trao chính thức từ Olympic St. Louis năm 1904.
Từ đó, huy chương trở thành ngôn ngữ chung của thể thao. Trong một thời gian dài, nó gắn với thứ hạng và dành cho người nhanh nhất. Người về đích ở giữa đoàn mang về niềm vui hoàn thành, đôi khi kèm một tấm giấy chứng nhận.
Chạy bộ đại chúng và huy chương cho mọi người
Huy chương cho mọi người về đích gắn với lúc chạy bộ trở thành phong trào đại chúng, khi rất nhiều người thường đăng ký marathon để hoàn thành chứ không để thắng. Một bài trên tạp chí Marathon & Beyond năm 2010 ghi rằng New York City Marathon đã trao huy chương cho người hoàn thành từ thập niên 1970, Boston Marathon bắt đầu vào đầu thập niên 1980, và huy chương finisher phổ biến dần khi số người chạy tăng lên.
Với sự thay đổi này, huy chương nói về quãng đường bạn đã đi hết, còn thứ hạng để cho bảng kết quả. Thiết kế cũng thay đổi theo. Khi người chạy bắt đầu sưu tầm, nhiều giải cạnh tranh nhau bằng mẫu mã: huy chương to hơn, dày hơn, nhiều màu men hơn, có mặt sau và chủ đề riêng. Những gì nên nhìn vào khi chọn có trong bài mẫu huy chương chạy bộ.
Năm 2020: huy chương đến qua bưu điện
Năm 2020, đại dịch COVID-19 khiến nhiều giải chạy trực tiếp bị hủy. Theo đài WBUR, Boston Marathon năm đó bị hủy lần đầu tiên trong hơn 120 năm lịch sử và chuyển thành giải chạy ảo: người tham gia tự chọn cung đường marathon của mình, chạy trong vòng một tuần, và huy chương được gửi qua bưu điện.
Mô hình chạy ảo tách tấm huy chương khỏi một ngày và một cung đường cố định. Bạn chạy ở nơi mình sống, vào giờ mình rảnh, và app ghi lại quãng đường làm bằng chứng. Một số thử thách còn cho cộng dồn qua nhiều ngày, nên cả người đi bộ cũng về đích được. Muốn biết một giải chạy ảo có gửi huy chương vật lý hay không, xem giải chạy ảo có huy chương thật.
Huy chương finisher khác huy chương thành tích thế nào
| Tiêu chí | Huy chương thành tích | Huy chương finisher |
|---|---|---|
| Dành cho | Người đứng đầu theo thứ hạng | Mọi người hoàn thành cự ly |
| Đo bằng | Tốc độ so với người khác | Quãng đường so với mục tiêu của bạn |
| Số lượng | Vài tấm mỗi nội dung | Bằng số người về đích |
| Thiết kế | Thường theo mẫu vàng, bạc, đồng | Thường theo chủ đề riêng của từng giải |
| Ý nghĩa | Bạn nhanh nhất hôm đó | Bạn đã đi hết quãng đường đã hứa |
Huy chương finisher ở Việt Nam hôm nay
Ở Việt Nam, khi chạy bộ phong trào phát triển, huy chương finisher trở thành phần quen thuộc của mỗi giải. Người chạy khoe huy chương trên mạng xã hội, treo thành cả bức tường ở nhà, và chọn giải một phần vì mẫu huy chương. Chạy ảo thêm một lựa chọn cho người ở xa thành phố lớn, người làm theo ca, hay người chỉ đi bộ được.
Khí hậu cũng góp phần. Ở một nước nóng ẩm, nhiều người chỉ chạy được vào sáng sớm hay tối muộn, và mùa mưa làm lịch tập đứt quãng. Một thử thách cộng dồn quãng đường qua nhiều tuần hợp với nhịp sống ấy hơn một buổi đua cố định, và tấm huy chương ở cuối ghi nhận sự bền bỉ thay vì tốc độ của một buổi sáng.
Huy chương của X-Challenge đi theo lối ấy: mỗi tấm gắn với một câu chuyện thần thoại và một quãng đường cộng dồn trong thời hạn, chạy hay đi bộ đều được. Bộ Legends Of Asgard bắt đầu từ 5 km, còn Tứ Linh Hội Tụ dành cho người thích hành trình dài.
Câu hỏi thường gặp
- Vì sao năm 1896 người nhất nhận huy chương bạc? Đó là quy định của đại hội năm ấy. Huy chương vàng chỉ được trao chính thức từ năm 1904.
- Giải đầu tiên trao huy chương cho mọi người về đích là giải nào? Không có tài liệu thống nhất. Các nguồn chỉ cho thấy tập quán này phổ biến dần từ thập niên 1970.
- Huy chương finisher có giá trị gì? Giá trị tinh thần: bằng chứng bạn đã hoàn thành mục tiêu đặt ra cho mình.
- Huy chương chạy ảo có được công nhận như giải thật? Nó không xếp hạng thành tích chính thức, nhưng quãng đường bạn đi là thật và được app ghi lại.
Nguồn tham khảo
Các thử thách trong bài
Hoặc lấy trọn bộ
Xem thêm: tất cả hướng dẫn · cách giải chạy ảo hoạt động · mọi thử thách