Odin, Thor và Loki là ai trong thần thoại Bắc Âu?

Odin được gọi là Đấng Toàn Phụ, cha của các vị thần. Edda văn xuôi kể rằng ngài đến giếng Mímir dưới một rễ của cây thế giới Yggdrasil, xin một ngụm nước của tri thức, và chỉ được uống sau khi để lại một con mắt làm vật cầm cố. Bài thơ Hávamál trong Edda thơ còn kể ngài treo mình chín đêm trên “cây lộng gió”, bị chính ngọn giáo của mình đâm, để học được chữ rune.

Hai con quạ Huginn và Muninn, tên nghĩa là Tư Duy và Ký Ức, đậu trên vai ngài. Mỗi sáng chúng bay khắp thế giới rồi về kể lại mọi điều đã thấy. Odin cũng là chủ của Valhalla, nơi những chiến binh ngã xuống ở chiến trường được đưa về để chờ trận chiến cuối cùng. Ngài có nhiều tên gọi, và hay cải trang thành một ông lão đi đường để thử lòng người khác.

Thor là thần sấm, con trai của Odin và nữ thần Đất Jörð. Báu vật nổi tiếng nhất của chàng là búa Mjölnir, thứ mà người khổng lồ nào cũng sợ khi thấy nó giơ lên. Edda văn xuôi kể thêm hai báu vật nữa: đai sức mạnh làm sức chàng tăng gấp đôi khi thắt vào, và đôi găng sắt để cầm búa. Chàng đi trên cỗ xe do hai con dê Tanngnjóstr và Tanngrisnir kéo.

Thor không nổi tiếng vì mưu mẹo. Phần lớn câu chuyện về chàng là những chuyến đi đánh người khổng lồ để bảo vệ thế giới của thần và người. Các tài liệu bảo tàng Anh mô tả Thor là thần của sấm sét, của nông dân và người đi biển, tức là của những người thường. Đó cũng là lý do huy chương của chàng là chặng dài nhất trong bộ Asgard: sức bền được làm nên bằng việc quay lại mỗi ngày.

Loki là con của người khổng lồ Farbauti và Laufey, nhưng sống giữa các vị thần. Edda văn xuôi tả hắn đẹp trai, tính khí thất thường, hay đẩy các vị thần vào rắc rối rồi lại dùng mưu để gỡ ra. Trong bài thơ Lokasenna, Loki nhắc Odin rằng thuở trước hai người đã hòa máu kết nghĩa anh em.

Với nữ khổng lồ Angrboða, Loki có ba đứa con: sói Fenrir, mãng xà Jörmungandr quấn quanh thế giới loài người, và Hel cai quản cõi chết. Hắn còn là mẹ của ngựa Sleipnir: Loki biến thành ngựa cái để làm lỡ việc của một người thợ khổng lồ, rồi sau đó sinh ra con ngựa tám chân mà Odin cưỡi. Cái chết của thần Baldr, con trai Odin, do Loki sắp đặt bằng một nhánh tầm gửi, là lý do hắn bị xiềng cho đến ngày tận thế.

• Loki không phải em nuôi của Thor. Trong thần thoại, Loki là con của người khổng lồ và kết nghĩa với Odin, tức là ngang hàng với cha của Thor.
• Loki không chỉ là phản diện đáng yêu. Hắn gây ra cái chết của Baldr và dẫn quân của kẻ thù vào Ragnarök.
• Thor không phải người được chọn vì xứng đáng nâng búa. Mjölnir là báu vật của chàng, và chàng cần đai sức mạnh cùng găng sắt để dùng nó.
• Odin trong thần thoại không chỉ là ông vua già. Ngài là vị thần của thơ ca, chữ rune và cái chết trên chiến trường, sẵn sàng trả giá bằng chính thân thể để biết thêm.

Ragnarök là ngày tận thế trong thần thoại Bắc Âu. Mọi xiềng xích đều đứt. Loki dẫn sói Fenrir, mãng xà Jörmungandr và đạo quân khổng lồ tiến đánh, còn Surtr mang lửa thiêu rụi thế giới. Sói Fenrir nuốt Odin, rồi bị con trai Odin là Vidar xé xác để trả thù. Thor dùng Mjölnir hạ mãng xà, lùi được chín bước rồi gục vì nọc độc. Loki và Heimdall, người canh cầu vồng Bifröst, giết lẫn nhau.

Câu chuyện không dừng ở đó. Mặt đất xanh tươi trồi lên từ biển, các vị thần thức dậy trong cuộc sống mới, và Baldr trở về. Muốn có bức tranh rộng hơn về chín cõi, cây Yggdrasil và các vị thần khác, xem thần thoại Bắc Âu cho người mới.

• LOKI, 5 km trong 7 ngày: Loki đứng giữa Jörmungandr và Fenrir, mặt sau là cầu Bifröst vỡ toang, mép dưới để rách như một mảnh vỡ thật.
• ODIN, 10 km trong 10 ngày: Odin cưỡi Sleipnir, Gungnir giơ cao, mặt sau là cây Yggdrasil với con mắt nhấc ra được, bên dưới là Huginn, Muninn và biểu tượng Valknut.
• THOR, 21 km trong 20 ngày: Thor vung Mjölnir trên cỗ xe dê, mặt sau là Surtr trỗi dậy phía trên thành Asgard.

Ba tấm hợp thành bộ Legends Of Asgard, tổng cộng 36 km, đi theo thứ tự Loki, Odin rồi Thor như ba chặng của Ragnarök.

• Loki có phải là anh em ruột của Thor không? Không. Loki là con của người khổng lồ, kết nghĩa anh em với Odin.
• Odin mất con mắt nào? Các nguồn cổ không nói rõ mắt trái hay mắt phải, chỉ nói ngài để lại một con mắt ở giếng Mímir.
• Thor có chết ở Ragnarök không? Có. Chàng giết được mãng xà Jörmungandr nhưng gục ngã vì nọc độc của nó.
• Nên đọc gì để biết thêm? Edda văn xuôi của Snorri Sturluson là cách dễ vào nhất, vì nó kể lại các bài thơ cổ bằng văn xuôi.

• The Younger Edda (Prose Edda), Snorri Sturluson, bản dịch R. B. Anderson, Project Gutenberg
• The Poetic Edda, bản dịch H. A. Bellows, Project Gutenberg
• Viking belief, Ashmolean Museum, Đại học Oxford