Kỳ lân là gì? Ý nghĩa, hình dáng và khác gì với con nghê
Cập nhật · 4 phút đọc

Tóm tắt: Kỳ lân là một linh vật trong văn hóa Á Đông, đứng thứ hai trong Tứ Linh gồm Long, Ly, Quy, Phụng. Kỳ lân tượng trưng cho điềm lành, lòng nhân từ và thái bình, được tin là chỉ xuất hiện khi có bậc thánh nhân hoặc vị vua anh minh. Nó thường được tả với thân hươu, đuôi bò, móng ngựa, có vảy và một hoặc hai sừng. Kỳ lân khác con nghê, một linh vật riêng của Việt Nam, và khác con lân trong múa lân.
Kỳ lân trông như thế nào?
Mô tả thay đổi qua hai nghìn năm, nhưng có những nét lặp lại.
- Thân hươu, thường phủ vảy.
- Đầu giống đầu rồng trong mỹ thuật đời sau, có bờm.
- Móng ngựa hoặc móng chẻ.
- Đuôi bò, thường vẽ thành chùm xoăn.
- Một hoặc hai sừng.
- Quanh thân có lửa hoặc mây.
Chữ "kỳ" chỉ con đực và "lân" chỉ con cái. Trong Tứ Linh, linh vật này được gọi tắt là Ly hoặc Lân, nên có cả hai cách đọc: Long Ly Quy Phụng và Long Lân Quy Phụng.
Kỳ lân tượng trưng cho điều gì?
- Lòng nhân từ. Tương truyền kỳ lân không giẫm lên cỏ non và không làm hại sinh vật nào.
- Điềm lành. Kỳ lân chỉ hiện ra trong thời thái bình, khi có người hiền.
- Trí tuệ và sự công bằng.
- Con cái hiển đạt. Tranh "kỳ lân tống tử" là lời chúc sinh con tài giỏi.
Kỳ lân là sinh vật có sức mạnh lớn mà chọn không dùng đến. Đó là điều làm nó khác với những linh thú dữ.
Kỳ lân và Khổng Tử
Hai tích nổi tiếng nhất về kỳ lân gắn với Khổng Tử. Trước khi ông ra đời, kỳ lân được kể là đã hiện đến với mẹ ông và nhả ra một tấm ngọc báo trước con bà sẽ thành bậc thánh.
Tích thứ hai ở cuối đời ông. Sách Xuân Thu chép rằng năm 481 trước Công nguyên, người nước Lỗ đi săn bắt được một con lân. Các lời bình đời sau kể Khổng Tử nhận ra con vật và khóc, vì lân lẽ ra chỉ xuất hiện ở thời thịnh, mà con này lại đến vào thời loạn và bị thương. Hai năm sau ông qua đời.
Kỳ lân trong Tứ Linh
| Linh vật | Tượng trưng |
|---|---|
| Long (rồng) | Uy quyền, mưa thuận gió hòa |
| Ly, Lân (kỳ lân) | Điềm lành, nhân từ, thái bình |
| Quy (rùa) | Trường thọ, bền vững |
| Phụng (phượng hoàng) | Đức hạnh, cao quý |
Kỳ lân, nghê và sư tử khác nhau thế nào?
| Kỳ lân | Nghê | Sư tử đá | |
|---|---|---|---|
| Nguồn gốc | Trung Hoa, lan khắp Á Đông | Việt Nam | Trung Hoa, gốc từ sư tử thật |
| Hình dáng | Thân hươu, có sừng, có vảy, móng guốc | Nét của chó và sư tử, không sừng, chân có móng vuốt | Sư tử bờm xoăn, thường chầu theo cặp |
| Thường đặt ở | Mái đình, bình phong, tranh thờ | Cổng làng, đình, đền, lăng mộ | Cổng chùa, cổng dinh thự |
| Vai trò | Điềm lành | Canh giữ, trừ tà | Canh giữ, uy quyền |
Nhiều nhà nghiên cứu mỹ thuật coi nghê là linh vật mang bản sắc Việt, hình thành từ hình ảnh con chó giữ nhà được thiêng hóa. Các chi tiết còn được bàn luận, nhưng điểm dễ nhận nhất là nghê không có sừng và không có móng guốc.
Con lân trong múa lân có phải kỳ lân không?
Không hẳn. Ở Việt Nam, điệu múa dịp Trung thu và Tết được gọi là múa lân, nhưng con vật trong đó có hình sư tử, cùng dòng với múa sư tử ở Trung Hoa. Tên gọi "lân" được dùng vì kỳ lân mang ý nghĩa điềm lành, hợp với dịp lễ. Hình dáng thật của kỳ lân trong mỹ thuật thì có sừng, có vảy và móng guốc.
Kỳ lân ở các nước
| Nơi | Tên |
|---|---|
| Trung Hoa | Qilin (麒麟) |
| Nhật Bản | Kirin, cũng là từ chỉ hươu cao cổ |
| Hàn Quốc | Girin |
| Việt Nam | Kỳ lân, lân, ly |
| Tiếng Anh | Qilin, kylin, "Chinese unicorn" |
Người phương Tây hay gọi kỳ lân là "unicorn phương Đông". Hai con vật khác nhau: unicorn là ngựa trắng một sừng trong truyền thuyết châu Âu, còn kỳ lân là linh vật ghép từ nhiều loài và có thể có hai sừng.
Câu hỏi thường gặp
- Kỳ lân có thật không? Không. Đây là linh vật trong truyền thuyết.
- Kỳ lân và nghê có phải là một? Không. Nghê là linh vật riêng, không sừng.
- Kỳ lân hợp đặt ở đâu? Trong mỹ thuật truyền thống, kỳ lân xuất hiện trên mái đình, bình phong, tranh thờ.
- Long Ly Quy Phụng hay Long Lân Quy Phụng? Cả hai đều đúng, cùng chỉ Tứ Linh.
- Kỳ lân tiếng Anh là gì? Qilin hoặc kylin.
Kỳ lân trên tấm huy chương
Trong bộ Tứ Linh Hội Tụ của X Challenge, huy chương Ly mang hình kỳ lân, nhận được khi hoàn thành 88 km trong 68 ngày bằng chạy bộ hoặc đi bộ. Ly giá 529.000₫. Con số 88 và 68 cũng có ý nghĩa riêng, xem ý nghĩa số 88, 68, 39, 79.
Nguồn
- Qilin, Encyclopaedia Britannica: hình dáng, tích Khổng Tử và ý nghĩa điềm lành.
Các thử thách trong bài
Hoặc lấy trọn bộ
Xem thêm: tất cả hướng dẫn · cách giải chạy ảo hoạt động · mọi thử thách




